Κώστας Καρυωτάκης Στο άγαλμα της Ελευθερίας που φωτίζει τον κόσμο Liberty, Liberty, your crown rips up and bites the sky

Λευτεριά, Λευτεριά, σχίζει, δαγκάνει 

τους ουρανούς το στέμμα σου. Το φως σου,

χωρίς να καίει, τυφλώνει το λαό σου.
Πεταλούδες χρυσές οι Αμερικάνοι,
λογαριάζουν πόσα δολάρια κάνει
σήμερα το υπερούσιο μέταλλό σου.

Λευτεριά, Λευτεριά, θα σ' αγοράσουν
έμποροι και κονσόρτσια κι εβραίοι.
Είναι πολλά του αιώνος μας τα χρέη,
πολλές οι αμαρτίες, που θα διαβάσουν
οι γενεές, όταν σε παρομοιάσουν
με το πορτρέτο του Dorian Gray.

Λευτεριά, Λευτεριά, σε νοσταλγούνε,
μακρινά δάση, ρημαγμένοι κήποι,
όσοι άνθρωποι προσδέχονται τη λύπη
σαν έπαθλο του αγώνος, και μοχθούνε,
και τη ζωή τους εξακολουθούνε,
νεκροί που η καθιέρωσις τους λείπει.
---------------
Liberty, Liberty, your crown rips up and bites the sky
Your light, without burning, makes your people blind.
Gold butterflies, the Americans,
estimate how much your divine metal costs.

Liberty, Liberty, you will be bought by merchants,
By consortia and Jewish people.
The upcoming generations will read about
This century's enormous debts and sins,
As they compare you to the portrait of Dorian Gray...

Liberty, Liberty, you are missed
by Distant forests, tattered gardens,
By those who welcome sadness
As an award of struggle and strain,
And continue their life, Dead,
who are deprived of acknowledgment.

Kostas Karyotakis Greek poet (30 Οct. 1896 – 21 July 1928)

Κώστας Καρυωτάκης - Αἰσιοδοξία

Edvard Munch (1891) Melancholy

Ἂς ὑποθέσουμε πὼς δὲν ἔχουμε φτάσει
στὸ μαῦρο ἀδιέξοδο, στὴν ἄβυσσο τοῦ νοῦ.
Ἂς ὑποθέσουμε πὼς ἤρθανε τὰ δάση
μ᾿ αὐτοκρατορικὴν ἐξάρτηση πρωινοῦ
θριάμβου, μὲ πουλιά, μὲ τὸ φῶς τ᾿ οὐρανοῦ,
καὶ μὲ τὸν ἥλιο ὅπου θὰ τὰ διαπεράσῃ.

Ἂς ὑποθέσουμε πὼς εἴμαστε κεῖ πέρα,
σὲ χῶρες ἄγνωστες, τῆς δύσης, τοῦ βορρᾶ,
ἐνῷ πετοῦμε τὸ παλτό μας στὸν ἀέρα,
οἱ ξένοι βλέπουνε περίεργα, σοβαρά.
Γιὰ νὰ μᾶς δεχθῆ κάποια λαίδη τρυφερά,
ἔδιωξε τοὺς ὑπηρέτες της ὁλημέρα.

Ἂς ὑποθέσουμε πὼς τοῦ καπέλου ὁ γῦρος
ἄξαφνα ἐφάρδυνε, μὰ ἐστένεψαν, κολλοῦν,
τὰ παντελόνια μας καί, μὲ τοῦ πτερνιστῆρος
τὸ πρόσταγμα, χιλιάδες ἄλογα κινοῦν.
Πηγαίνουμε -- σημαῖες στὸν ἄνεμο χτυποῦν --
ἥρωες σταυροφόροι, σωτῆρες τοῦ Σωτῆρος.

Ἂς ὑποθέσουμε πὼς δὲν ἔχουμε φτάσει
ἀπὸ ἑκατὸ δρόμους, στὰ ὅρια τῆς σιγῆς,
κι ἂς τραγουδήσουμε, - τὸ τραγούδι νὰ μοιάσῃ
νικητήριο σάλπισμα, ξέσπασμα κραυγῆς -
τοὺς πυρροὺς δαίμονες, στὰ ἔγκατα τῆς γῆς,
καί, ψηλά, τοὺς ἀνθρώπους νὰ διασκεδάση.

Χειρόγραφο του Κ. Καρυωτάκη του ποιήματος «Αισιοδοξία»

Νοηματική Προσέγγιση

Η «Αἰσιοδοξία» και ανήκει στο δεύτερο μέρος της συλλογής «Ελεγεία και Σάτιρες». Εκφράζει εν μέρει την απαισιοδοξία και το δισταγμό του ποιητή για μια νέο ατομικό και συλλογικό ξεκίνημα, προκαλώντας έτσι μιαν έντονη αντίθεση ανάμεσα στον τίτλο και το περιεχόμενο.

.............

Ξεκινώντας από τις μηδενιστικές τάσεις της ανθρώπινης ματαιότητας, προϊόν δικής του επίγνωσης και βιωματικής εμπειρίας, ο ποιητής σαρκάζει τις καθιερωμένες αξίες μιας εποχής που έχει έντονα στιγματιστεί από τις επιπτώσεις της κατάρρευσης του μεγαλοϊδεατισμού. Ο ποιητής, από τις διώξεις που υπέστη εξαιτίας της συνδικαλιστικής του δράσης, έζησε σε αρκετές πόλεις της ελληνικής επαρχίας κατά τον Μεσοπόλεμο και είχε την ευκαιρία να δει εκ του σύνεγγυς έναν υποκριτικό τρόπο ζωής σε όλο του το μεγαλείο.

Αυτή η σάτιρα μιας υποκριτικής κοινωνίας κατακλυσμένης από κανόνες μιας «δήθεν» ορθής συμπεριφοράς, γίνεται πολύ έντεχνα από τον Καρυωτάκη.

Στους στίχους του ο ποιητής καυτηριάζει την τάση της κοινωνίας να κριτικάρει κάθε αντισυμβατική συμπεριφορά. Στους στίχους του γίνεται, επίσης, αντιληπτό πως οι ασφυκτικοί ηθικοί κανόνες της κοινωνίας οδηγούν αναγκαστικά σε υποκριτικές συμπεριφορές.

Στη συνέχεια η διακωμώδηση επι­κεντρώνεται στον καθωσπρεπισμό που διέπει ακόμη και τις ενδυματολογικές προτιμήσεις. Εν τέλει ο ποιητής καταλήγει στο σαρκασμό εκεiνων που νομίζουν ότι, ως «νέοι Σταυpοφόροι», έχουν να επιτελέσουν κάποιο έργο σημαντικό.

Σε αυτούς τους στίχους πιθανώς ο ποιητής αναφέρεται στους ποιητές, τους οποίους βλέπει αποκομμένους από τις κοινωνικές αλλαγές της εποχής του. Έτσι, αν λάβουμε υπ’ όψιν μας και τους στίχους της τελευταίας στροφής, το ποίημα γίνεται «ποίημα ποιητικής», καθώς περιγράφει την υποθετική δύναμη της ποίησης να ξεσηκώσει τους «πυρρούς δαίμονες» που κοχλάζουν στα έγκατα της ζωής και να διασκεδάσει τους ανθρώπους....

Ωστόσο, είναι διάχυτη σε όλο το ποίημα η αίσθηση του ανικανοποίητου και της παρακμής μιας κοινωνίας που αναζητά να ανακαλύψει εκ νέου τον εαυτό της μετά τα αλλεπάλληλα χτυπήματα και το γκρέμισμα των ψευδοϊδανικών της...

Η διαρκής αλληλοδιαδοχή των αντιθέσεων τοποθετεί το ποίημα στον κεντρικό πυρήνα της θεματικής του Καρυωτάκη, καθώς στους στίχους του είναι εμφανές το κυνήγι του ιδανικού και η αποτυχία, ο πόθος και η απάτη, η πλάνη και η απογοήτευση, η ζωή και ο θάνατος.

archive

Κώστας Καρυωτάκης: Ποιητές (Συλλογή: Νηπενθή) Για τη μικρούλα Άννυ ....

ΠΟΙΗΤΕΣ

Πῶς σβήνετε, πικροὶ ξενιτεμένοι!
Ἀνθάκια μου χλωμά, ποὺ σᾶς ἐπῆραν
σὲ κήπους μακρινοὺς νὰ σᾶς φυτέψουν...
Βιολέτες κι ἀνεμῶνες, ξεχασμένες
στὰ ξένα ποὺ πεθαίνετε παρτέρια,
κρατώντας, ἀργυρὴ δροσοσταλίδα,
βαθιά σας τὴν ἐλπίδα τῆς πατρίδας...
Χτυπιοῦνται, πληγωμένες πεταλοῦδες,
στὸ χῶμα σας οἱ θύμησες κι οἱ πόθοι.
Τὸ φῶς, ποὺ κατεβαίνει, τῆς ἡμέρας,
κι ἁπλώνεται γλυκύτατο καὶ παίζει
μ᾿ ὅλα τριγύρω τ᾿ ἄλλα λουλουδάκια,
περνάει ἀπὸ κοντά σας καὶ δὲ βλέπει
τὸν πόνο σας ὡραῖο, γιὰ νὰ χαϊδέψει
τὰ πορφυρὰ θρηνητικὰ μαλλιά σας.
Εἰδυλλιακὲς οἱ νύχτες σᾶς σκεπάζουν,
κι ἢ καλωσύνη ἂν χύνεται τῶν ἄστρων,
ταπεινοὶ καθὼς εἶστε, δὲ σᾶς φτάνει.
Ὁλοῦθε πνέει, σὰ λίβας, τῶν ἀνθρώπων
ἡ τόση μοχθηρία καὶ σᾶς μαραίνει,
ἀνθάκια μου χλωμά, ποὺ σᾶς ἐπῆραν
σὲ κήπους μακρινοὺς νὰ σᾶς φυτέψουν.

Kostas Karyotakis — Ergography | Κώστας Καρυωτάκης — Εργογραφία

Έργα

Ποιητικές συλλογές

• Ο Πόνος του Ανθρώπου και των Πραμάτων (1919)
• Νηπενθή (1921)

• Ελεγεία και Σάτιρες (1927)
  • Στο άγαλμα της Ελευθερίας που φωτίζει τον κόσμο

Τελευταία ποιήματα

• Αισιοδοξία
• Πρέβεζα
• Όταν κατεβούμε τη σκάλα...

Ανέκδοτα ποιήματα

• Ξεπροβόδισμα
• Όταν ήρθες
• Τα γράμματα
• Τραγούδι
• Λυκαβηττός
• Στον τεφρό πέρα ορίζοντα...
• Varium et mutabile
• Φυγή
• Προπομπή
• Κυριακή

Πεζά

• Το καύκαλο
• Η τελευταία
• Ο κήπος της αχαριστίας
• Ονειροπόλος
• Τρείς μεγάλες χάρες
• Φυγή
• Το εγκώμιο της θαλάσσης
• Κάθαρσις
• Η ζωή του

Μεταφράσεις

Από τα Νηπενθή

• Τώρα Ανοιξιάτικο (του Heinrich Heine)
• Η αγάπη του Βικέντιου (του Frederic Mistral)
• Στον Francis Jammes (του Charles Guérin)
• Ένα Ποιηματάκι (της Marie von Ebner-Eschenbach)
• Ultima (του Émile Despax)
• Επίλογος (του Georges Rodenbach)

Από τα Ελεγεία και Σάτιρες

• N' est-il une chose (του Francis Viélé-Griffin)
• Οι ράθυμοι (του Paul Verlain)
• Sag’, wo ist dein schönes Liebchen... (του Heinrich Heine)
• Sie liebten sich beide... (του Χάινριχ Χάινε)
• Οι σκιές (της Comtesse Mathieu de Noailles)
• «Maman!...Je voudrais...» (του Paul-Jean Toulet)
• Infini, fais que je t'oublie... (του Paul-Jean Toulet)
• Ανθρώπινο! Πολύ ανθρώπινο! (του André Spire)
• Βαρκαρόλα (του Laurent Tailhade)
• Les morts m' écoutent ... (του Ζαν Μορεάς)
• O toi qui sur mes jours... (του Ζαν Μορεάς)
• Tu souffres tous les maux... (του Ζαν Μορεάς)
• Ainsi j'ai dans ma belle pipe... (του Francis Carco)
• Επιτάφιο (του Mathurin Regnier)
• Μπαλάντα των κυρίων του παλαιού καιρού (του Francois Villon)
• Οι τρεις (του Nicolaus Lenau)
• Spleen (του Charles Baudelaire)
• Μικρός που πέθανε στ' αστεία (του Tristan Corbiere)